definitie:
hyperthyreoidie (overmatige werking van de schildklier) of hypothyreoidie (onvoldoende werking van de schildklier) tijdens de zwangerschap.
Oorzaken:
Tijdens de zwangerschap veranderd de werking van de schildklier. Enkele processen zijn hierbij betroken (afkortingen: T3 en T4 zijn schildklier hormonen. TSH is een hormoon dat de schildklier stimmuleert om T3 en T4 te produceren):
-Toename van het thyroid binding globuline (hierdoor neemt het T4 en T3 toe)
-Afname beschilkbaar jodium (meer verlies via de urine)
-Verlies van thyroidhormoon naar de foetus en placenta (wat een daling van het T4 en T3)
-In het eerste trimester overstimmulatie van de schildklier door hCG dat op TSH lijkt (hierdoor neemt het TSH af)
-Het volume van de klier neemt toe.
-De schildklier van de foetus begint pas te werken bij 12 weken. Voor die tijd is de foetus afhankelijk van het thyroid hormoon (schildklier hormoon) van de moeder.
Hyperthyreoidie tijdens de zwangerschap is vaak van voorbijgaande aard. Het begint in het eerste trimester en eindigd meestal voor de 18de zwangerschapsweek.
Graves (ziekte met te hoge schildklierhormoon spiegels) kan ook voorkomen tijdesn de zwangerschap
Andere oorzaken van hyperthyreoidie zijn: schildklieradenoom, toxisch nodulair struma, thyreoiditis, schildklierhormoon overdosis.
Hypothyreoidie komt meestal door de ziekte van Hashimoto. Verder door behandeling van hyperthyreoidie, jodiumgebrek of schildklierchirurgie.
Thyreoiditis post partum: ontstaat binnen het eerste jaar na de bevalling. Het is een voorbijgaande immuun reactie tegen de schildklier met eerst hyperthyreoidie, gevolgd door hypothyreoidie. De hypothyreoidie herstelt zich meestal gedurende 6 maanden maanden. 30% blijft hypothyreoot.
Frequentie:
Zwangerschps hyperthyreoidie (milde hyperthyreoidie) komt voor bij 3-11% van de zwangere vrouwen
Klinische hyperthyreoidie komt voor bij 2/10.000 zwangerschappen
Klinische hypothyreoidie komt voor bij 1/10.000 zwangerschappen
Thyreoiditis post partum: 7,2% van de kraam vrouwen.
Risico factoren:
Verschijnselen:
Zwangerschaps hyperthyreoidie:
Hyperemesis (veelvuldig overgeven, waardoor uitdroging. In 50% van de hyperthyreoidie patienten)
Geen andere verschijnslen van te sterke schildklier werking
Graves:
Exoftalmie (ogen puilen uit)
Warmte-intollerantie
Palpitaties (hartkloppingen)
Tachycardie (hart klopt de hele tijd sneller dan normaal)
Nervositas (nerveusheid)
Gewichtsverlies
Verdikte schildklier
Huidaandoeningen veroorzaakt door Graves
Complicaties:
Hyperthyreoidie heeft als complicaties: miskramen, laag geboortegewicht, (pre)-eclampsie, aangeboren afwijkingen, foetale en neonatal thyrotoxicose.
Hypothyreoidie complicaties: neuronale schade bij het kind, spontane abortus, pre-eclampsie, solutio placentae, groeiretardatie.
Thyrotoxische crisis (koorts, tremor, hartkloppingen, braken, diarree, uitdroging, delerium, coma. Komt zelden voor).
Diagnostiek:
TSH-receoptor antilichamen bij de moeder (bij evrdenking op Graves)
Hoog TSH en laag vrij T4 -> hypothyreoidie
Laag TSH en hoog T4 -> hyperthyreoidie
Behandeling:
Bij Graves: monotherapie met PTU (niet methimazole) in de laagst mogelijke dosis. Probeer de TSH te normaliseren en probeer de T4 binnen de hoog-normale range te krijgen. Stel de dosis bij na iedre 5 weken. Gedurende de lactatie kunnen methimazole (<20 mg per dag) of PTU (<300 mg per dag).
Hypothyreoidie: behandel subclinische hypothyreoidie (TSH>4.0 mU/L. Zelfs milde hypothyreoidie heeft ernstige effecten op de foetus) met een dosis T4 die 30% meer is dan bij niet zwangere vrouwen (het verbruik neemt tijdens de zwangerschap toe met 50%). Dosis iedere 5 weken aanpassen. Streef naar een TSH tussen de 1-2 mU/L. T4 kan hoog-normaal zijn.
Bij vrouwen die al hypothyriood waren voor de zwangerschap de hoeveelheid thyrax met 30% verhogen tijdens de zwangerschap.
Behandeling van hyperthyreoidie: chirurgische verwijdering van een deel van het thyroid. Minder graag medicamenteus (dan lage dosis thyreostatica (pylthiouracil) en geen thyreomimetica). Ieder trimester schildklierfunctie controle.
Subclinische hyperthyreoidie (verlaagd TSH en normaal vrij T4) dient geen behandeling.
