Somatoforme stoornissen

definitie: het optreden van lichamelijke symptomen die doen denken aan een lichamelijke aandoening maar die daar niet door kunnen worden verklaard

Oorzaken:
Verwaarlozing in jeugd. Mishandeling. Alexithymie (onvermogen gevoelens uit te drukken). Erfelijke aanleg. Eerder doorgemaakte ziekte of ongeval waardoor de gewone lichamelijke verschijnselen niet meer kunnen worden onderscheiden van verschijnselen die behoren tot een ziekte. Problemen op school, het gezin.

Onderverdeeld in:
-Conversiestoornis
-Pijnstoornis
-Hypochondrie
-Stoornis in de lichaamsbeleving
-Somatisatiestoornis

Frequentie:

Risicofactoren:

Verschijnselen:
Conversiestoornis:
-Begin na de leetfijd van 10
-Abrupt begin met langzame toename van de klachten
-Presenteren van symptomen die niet toe te schrijven zijn aan een specifieke lichamelijke ziekte
-Soms een belle indifference (de patient lijkt haast geen last te hebben van zijn vrij hevige toestandsbeeld)
Voor verdere specifieke verschrijnselen zie het kopje Diagnostiek

Pijnstoornis:
Er treed pijn op in 1 of meerdere gebieden in het lichaam.
Kan in de kinderleeftijd ontstaan, maar ook later
Voor verdere specifieke verschrijnselen zie het kopje Diagnostiek

Hypochondrie:
Vrees om aan een ernstige ziekte te hebben, op basis van verkeerde interpretaties.
kan op iedere leeftijd beginnen.
Voor verdere specifieke verschrijnselen zie het kopje Diagnostiek

Stoornis in de lichaamsbeleving:
Obsessie met een onvolkomenheid van het uiterlijk (die er niet hoest te zijn)
Overdadig aan het eigen lichaam voelen en kijken in een spiegel
Kan tot verzoek tot plastische chirurgie leiden
Voor verdere specifieke verschrijnselen zie het kopje Diagnostiek

Somatisatiestoornis:
Jarenlange lichamelijke klachten, waarvan het onwaarschijnlijk is dat ze berusten op een lichamelijke ziekte.
Begint zelden voor de adolescentie. Is vaak chronisch

Complicaties:

Diagnostiek:
Allereerst is het van groot belang uitvoerige diagnostiek te doen naar een eventueel wel aanwezige lichamelijke aandoening

Diagnostisch schema voor conversistoornis volgens de DSM-IV:
A. Symptomen of uitvalsverschijnselen die doen denken aan een specifieke aandoening
B. Er mag worden aangenomen dat psychische problemen (of stressveroorzakende momenten) samenhangen met deze symptomen
C. Er bestaat geen opzet in het presenteren van de symptomen
D. Na grondig onderzoek zijn de symptomen niet toe te schrijven aan een specifieke ziekte. Middelengebruik, geloof of cultuur kunnen de symptomen ook niet verklaren.
E. De symptomen veroorzaken significant lijden/beperkingen

Diagnostisch schema voor pijnstoornis volgens de DSM-IV:
A. Pijn in 1 of meerdere plaatsen in het lichaam. Zo hevig, dan medische zorg nodig is.
B. Significant lijden/beperkingen door de stoornis
C. Er mag worden aangenomen dat psychische problemen (of stressveroorzakende momenten) samenhangen met deze symptomen
D. Er bestaat geen opzet in het presenteren van de symptomen
E. Is niet een onderdeel van een stemmingsstoornis, angststoornis of psychotische stoornis. Ook geen dyspareunie.

Diagnostisch schema voor hypochondrie volgens de DSM-IV:
A. Preoccupatie met de vrees een ernstige ziekte te hebben. Dit is gebaseerd op verkeerde opvattingen.
B. De vrees blijft bestaan, ondanks medisch onderzoek en geruststelling
C. Criterium A is niet zo intens als een waan en is niet beperkt tot een omschreven bezorgdheid over het uiterlijk
D. Significant lijden/beperkingen door de stoornis
E. Duur >6 maanden
F. Niet onderdeel van een gegeneraliseerde angststoornis, obsessieve-compulsieve stoornis, paniekstoornis, depressieve episode, separatieangststoornis of andere somatoforme stoornis

Diagnostisch schema voor stoornis in de lichaamsbeleving volgens de DSM-IV:
A. Preoccupatie met een wel/niet aanwezige onvolkomenheid van het uiterlijk, die duidelijk overdreven is
B. Significant lijden/beperkingen door de stoornis
C. Niet onderdeel van een andere psychiatrische stoornis

Diagnostisch schema voor somatisatiestoornis volgens de DSM-IV:
A. Voorheen jaren met veel lichamelijke klachten (voor het 30ste jaar), waarvoor het zoeken naar medische hulp of waardoor significante beperkinge ontstonden in het functioneren.
B. Aan al de volgende criteria moet worden voldaan:
- 4 pijnklachten in 4 verschillende plaatsen/organen
- 2 maag-darm klachten (anders dan pijn)
- 1 seksuele klacht (anders dan pijn)
- 1 psuedoneurologisch (doet denken aan, maar is niet neurologisch) symptoom
C. Een van de twee volgende:
- Na grondig medisch onderzoek lijkt het onwaarschijnlijk dat verschijnselen uit B veroozaakt worden door een lichamelijke ziekte of door middelengebruik
- Indien er een lichamelijke ziekte aanwezig is, zijn de verschijnselen ernstiger dan verwacht kan worden
D. Er is geen opzet in het presenteren van de klachten

Comorbiditeit:
Dissociatieve symptomen, angststoornis, stemmingsstoornis

Behandeling:
De patient mag niet de indruk krijgen betrapt te zijn. Benadrukken dat de patient zijn klachten niet met opzet presenteerd.
Cognitieve gedragstherapie
Indien de klachten abrupt ophouden, moet er een eervolle teruchttocht mogeljik gemaakt worden voor de patient (via gedragstherapeutische- of fysiotherapie).
Goede afstemming van de somatische en psychologische/psychiatrische zorg
Vrijwel nooit dwangopname
Bij kinderen terughoudend zijn met voorschrijven SSRI's wegens de ernstigere bijwerkingen dan bij volwassenen.

Controle:

Extra informatie:

 

Terug naar hoofdpagina <<

Commentaar

Naam