definitie: aanhoudend braken, gewichtsverlies en dehydratie tijdens de zwangerschap
Oorzaken:
Meestal is de oorzaak onbekend. Infecties (gastro-enteritis, urineweginfecties, hepatitis), netabole ziekten (DM), schildklierziekten (Graves), intra-abdominale aandoeningen (ileus), neuronale aandoeningen (migraine), psychische aandoeningen (anorexia nervosa, boulimia), medicijnen. Omstandigheden die invloed hebben op het psychisch functioneren van de vrouw kunnen bijdragen aan het braken. Hoge serum-hcg spiegels staan in verband met meer braken.
Frequentie:
Vooral in het eerste trimester van de zwangerschap. Komt voor bij 10/1000 zwangerschappen.
Risicofactoren:
Hyperemesis eerder gehad.
Verschijnselen:
Braken (emesis) meerdere malen per dag en 1 tot enkele uren durend
Vrijwel geen eten of drinken binnen kunnen houden
Malaise (algeheel ziek zijn)
Zwakte
Hartkloppingen
Duizeligheid
Oligourie (weinig urine. Meestal erg donker van kleur)
Gewichtsverlies
Dehydratie (vochtverlies. Te merken aan een droge mond, stugge huid)
Ingevallen ogen
Complicaties:
Dodelijke uitroging/electrolyt stoornissen
Dusdanig ernstig beloop dat om abortus wordt gevraagd
Diagnostiek:
Bij binnenkomst ziekenhuis: Hb, Ht, Na, K, Ureum, Creat, Asat, Alat, LDH, TSH, T4, TPHA, HBs Ag, Rubella, Hb, bloedgroep en rhesus, irregulaire antilichamen
Echo foetus
Zwangerschapstest (om te bepalen of er wel sprake is van zwangerschap. Het serum-hcg is ook hoger bij meerlingen- en molazwangerschap)
Ketonurie (als gevolg van lipolyse)
Hypokaliemie
Hypochloremie
Zelden hyponatriemie
Metabole alkalose
Hoog Hb (door vocht tekort)
TSH (laag bij 70%), hoog T4 (bij 70%)
Leverfunctiestoornissen (bij 25%)
Behandeling:
Bij fysiologisch braken (niet zoveel dat uitdroging en electrolytstoornissen optreden) vaak kleine maaltijden nemen. Het fysiologische braken gaat over na de 10-12 ste zwangerschapsweek.
Bij hyperemesis gravidarum:
Ziekenhuisopname
Afwisselend glucose 5% en glucose/zout, 2 ½ liter per 24 uur (niet op pomp). br>
1 x daags 1 ampul Soluvit (=vitamine preparaat) aan het infuus toevoegen (in glucose 5%)
Vloeibaar dieet
Kalium suppleren bij hypokaliemie (40 mmol KCl/ 24 uur i.v. of Kalium durettes 3 d.d. 1 g)
Medicamenteus (liever niet):
Eventueel anti-emetica toedienen (meclozine 12,5 mg plus pyridoxine 25 mg) per sup, 3 d.d.)
Er bestaan enkele experimentele medicamenteuze behandelingen:
Metoclopramide (10 mg 3dd1)
Prochlorperazine (25 mg 1-2dd1)
Prednisolone (40–60 mg 1dd1, elke 3de dag met 50% verminderen. Eventueel 5mg 1dd1, maar werkt minder snel)
Ondansetron (8 mg 2dd1)
Doxylamine (25 mg 's nachts en 12.5 mg 's morgens + 10 mg pyridoxine
Controle:
Dagelijks vochtbalans
Urine controlleren op ketonen (hoeft niet dagelijks als het braken is gestopt of er geen ketonen meer waren)
Wekelijks wegen
Psycologisch consult
Indien nodig geacht het lab (electrolyten en/of leverfunctie) herhalen
Bij aanhouden emesis, na 1 week vitamines in het bloed controlleren
Bij hyponatriemie (persisterend) cortisol bepalen (denk hierbij aan Addison)
Bij persisterende klachten na 1 week neuroloog en internist in consult