Donatie

Mogelijke donor:
Overleden patiënt:
-niet beademd en tijdstip circulatiestilstand bekend
-beademd met intacte circulatie maar vastgestelde hersendood -> mogelijke haertbeating orgaandonor
-beademd met acuut circulatiearrest. Vastgestelde hersendood -> mogelijke non-haertbeating nier- of multi-orgaandonor

Patiënt met infauste prognose:
-wel of niet beademd, niet succesvolle reanimatie -> mogelijke non-haertbeating nierdonor
-beademd op IC, infauste prognose, besluit tot stoppen behandeling genomen -> mogelijke non-haertbeating nier- of multiorgaandonor

Kinderen <12 mogen donor zijn bij toestemming van de ouders of voogd. Een kind >12 jaar mag zich als donor registreren. Indien het kind dood gaat voor zijn/haar 16de, mogen de ouders of voogd donatie tegenhouden. Ze mogen echter niet donatie doorvoeren als het kind daar bezwaar tegen heeft gemaakt.

Persoon dient wilsbekwaam te zijn geweest bij het opstellen van de donorverklaring. Wilsonbekwame mensen mogen geen donor worden.

Bij niet-natuurlijke dood is donatie mogelijk indien de officier van justitie hier toestemming voor geeft.

Contra-indicatie weefseldonatie:
-sepsis op moment van overlijden
-actieve systemische infectie op moment van overlijden
-risicofactoren of klinische aanwijzingen voor bloed- en/of seksueel overdraagbare virussen (bijv. HIV, hepatitis B/C, HTL IV/II, west-nijlvirus)
-haematologische maligniteite of premaligne haematologische aandoening op moment van overlijden of in het verleden
-degeneratieve ziekte van het zenuwstelsel van onbekende oorsprong of klinische aanwijzingen/risicofactoren voor een prionziekte
-chemotherapie toegediend binnen de voorgaande 3 maanden
-onbekende doodsoorzaak
-langer dan 24 uur overleden

Specifieke contra-indicaties voor weefsel:
-Cornea: wel bij: leeftijd 2-76 jaar. Niet na chirurgie voorste oogdeel of lasercorrecties
-Huid: wel bij: leeftijd 20-81 jaar. Niet indien lengte (cm) – gewicht (kg) < 100. Niet bij maligniteiten (ook in VG). Niet bij botdonor
-Hartkleppen: wel bij: leeftijd 1-66 (vrouw) of 1-61 (man). Niet bij maligniteit (ook in VG)
-Bloedvaten: wel bij: leeftijd 1-46 jaar. Alleen op indicatie, alleen samen met hertkleppen.
-Bot- en peesweefsel: wel bij: 17-56 jaar. Niet bij maligniteit (ook in VG)

Specifieke contra-indicaties voor organen:
Algemene contra-indicaties: onbekende doodsoorzaak, onbekende identiteit, onbehandelde sepsis, maligniteiten, actieve virale infecties, actieve tuberculose, anencefalie.

Bij haertbeating donatie:
Hart: wel bij: tot 65 jaar. Niet bij angina pectoris, myocardinfarct, coronaire bypassoperatie, ernstig kleplijden, maligne ritmestoornissen, cardiomyopathie,
Longen: wel bij: 5-65 jaar. Niet bij chronische obstructieve longziekte, ernstige longpathologie, bewezen aspiratie (behalve indien eenzijdig)
Lever: wel bij: 1 maand tot 70 jaar. Niet bij bewezen levercirrhose.
Dunnen darm: wel bij: 5-50 jaar. Niet bij darmresectie, inflammatoire darmziekte, coeliaki.
Pancreas:wel bij: 5-50 jaar. Niet bij DMI, pancreatitis
Pancreas (eilandjes van Langerhans): wel bij: tot 75 jaar. Niet bij DMI, pancreatitis
Nieren: wel bij: tot 75 jaar. Niet bij primaire nierziekte.

Bij non-haertbeating donatie:
Patienten die buiten het ziekenhuis zijn overleden komen niet in aanmerking. Bij patiënten waarbij de ranimatiepoging in het ziekenhuis wordt gestaakt komen alleen in aanmerking voor een nier donatie.
Donatie kan alleen binnen 30min na circulatiearrest (dat is inclusief de 5min no-touch periode)
Voor de rest:
Longen: wel bij: 5-60 jaar. Niet bij: ademarrest > 1 uur, chronische obstructieve longziekte, ernstige longpathologie, bewezen aspiratie (behalve indien eenzijdig)
Lever: wel bij: 1 maand tot 55 jaar. Niet bij: ademarrest > 1 uur, bewezen levercirrhose.
Pancreas: wel bij: 5-50 jaar. Niet bij: ademarrest > 1 uur, DMI, pancreatitis
Pancreas (eilandjes van Langerhans):wel bij: tot 75 jaar. Niet bij: ademarrest > 1 uur, DMI, pancreatitis
Nieren: wel bij: 5-65 jaar. Niet bij: ademarrest > 2 uur, primaire nierziekte.

Procedure:
Verzamelen informatie over patiënt en contactpersoon (oa. Volledige voor- en achternaam/geboortedatum/plaats/adres/tel van patiënt en naam/geboortedatum/adres/tel contactpersoon)  informeer transplantatiecoördinator  invullen overlijdensformulieren door arts  natuurlijke dood  indien geen contra-indicaties voor donatie  raadplegen donorregister door arts  nabestaanden informeren over uitslag donorregister en over procedure donatie, nabestaanden hebben geen vetorecht indien patiënt wilsbekwaam was bij opstellen donorverklaring  snel lichaam laten koelen in mortuarium  invullen donor formulieren

Raadplegen donorregister:
Benodigdheden:
-gegevens contactpersoon (naam, discipline, telefoonnummer werk)
-aanvragend arts: naam en BIG registratienummer of geboortedatum of woonadres en postcode
-instelling: naam en werkadres instelling
-patiënt: achternaam, voorvoegsels, voorletters, geboortedatum, geslacht, adres, telefoonnummer en datum Donorregister-bevestigingskaartje

Informatie voor nabestaanden:
Na orgaan donatie:
-kan het lichaam op de gebruikelijke wijze worden opgebaard
-begrafenis/crematie wordt niet vertraagd
-onderzoek dat zal plaatsvinden is in het belang van de ontvangers van de organen
-respect voor de overledene wordt in acht genomen
-de transplantatiecoordinator zal spreken met de nabestaanden
-donatieprocedure neemt enkele uren in beslag
-donatie betekent niet altijd dat de gedoneerde organen ook worden getransplanteerd
-het lichaam kan na de procedure zeer bleek zijn. Dit zal cosmetisch worden bijgewerkt door de begrafenisondernemer

Na weefsel donatie:
-kan het lichaam op de gebruikelijke wijze worden opgebaard
-begrafenis/crematie wordt niet vertraagd
-met kleding kunnen de littekens aan het oog worden ontrokken
-na huiddonatie kan het lichaam niet thuis worden opgebaard (in verband met het risico op vochtlekkage)
-na corneadonatie kan soms een blauwverkleuring rondom de ogen zichtbaar zijn
-bij cornea- en hartklepdonatie worden de ogen het het hart in hun geheel uitgenomen
-donatie betekent niet altijd dat de gedoneerde organen ook worden getransplanteerd

Hersendood

Definitie: volledig en onherstelbaar verlies van de functies van de hersenen, inclusief de hersenstam en het verlengde merg.

Diagnostiek:
Diagnostiek dient door een neuroloog of neurochirurg te worden gedaan.

Heteroanamnese

Indien het volgende aanwezig is, kan de diagnostiek vertroebeld raken:
-hypothermie (voor de diagnose moet de lichaamstemperatuur > 32 graden zijn)
-intoxicaties (alcohol, drugs, geneesmiddelen. Indien sprake is van toepassing van sedativa, hypnotica, anesthetica of anti-epileptica moet verder onderzoek doormiddel van transcranieel Doppleronderzoek en CT-angiografie worden gedaan)
-hypotensie (systole <80mmHg of bij kinderen een systolische bloeddruk die 2 SD onder het gemiddelde ligt)
-blokkade neuromusculaire overgang
-ernstige biochemische of metabole stoornis (zoals uremisch coma, hypoglycaemisch coma, coma hepaticum…)

Klinisch-neurologisch onderzoek (volbracht door een verder niet betrokken neuroloog of neurochirurg:
-afwezigheid van bewustzijn blijkend uit de GCS of de PGCS
-geen rechteies van de pupillen op licht
-geen cornea-reflexen
-geen reacties op vestibulaire prikkels (negatieve oculocefale (geen beweging ogen bij snelle 45 graden rotatie van het hoofd) en oculo-vestibulaire reacties (hoofd in 30 graden flexie, inspuiten van 20ml ijswater in oor. Er mogen binnen 2 minuten geen oogbewegingen optreden. Na 1 minuut rust andere oor testen. Bij kinderen tot 12 jaar is 10ml ook voldoende)
-geen hoestreflex (niet hoesten bij uitzuigen of bewegen van de tracheatube)
-afwezigheid van spontane ademhaling
-afwezigheid van grimmaseren bij toediening pijnprikkel
-aanwezigheid van de volgende reflexen zegt niets over wel/niet aanwezig zijn van hersendood. Deze reflexen verlopen via het ruggemerg: spierrekkingsreflexen, tripple respons aan de benen, bewegingen van de schouder (unilaterale benedenwaards en naar binnen gerichte rotatie bij ipsilaterale stimmulatie), bewegingen van de arm (strekken en pronatie bij ipsilaterale stimmulatie), schijnbare spontana bewegingen (diafragma-myoclonieen, Lazarus teken (abductie van schouders, buigen van de armen en de handen worden voor het sternum of zelfs tot de kin gebracht, flexie van de romp)

Aanvullend onderzoek:
-isoelectrisch EEG
-ontbreken van spontane ademhaling (blijkend uit apnoe test)

Bij kinderen < 1 jaar moet hersendood doormiddel van herhaling van testen of door TCD en CTA (zeker indien er sprake is van therapeutische neurodepressie) vastgesteld worden.

Terug naar hoofdpagina <<

Commentaar

Naam