| Inhoud op alfabetische volgorde: A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z Terug naar EncyMed |
definitie: Een ziektebeeld dat gepaard gaat met aanvallen van dyspneu (kortademigheid) en dat niet berust op linkszijdige decompensatio cordis.
Oorzaken:
Aanvalsgewijze vernauwing van de luchtwegen (voornamelijk de bronchioli) in reactie op een allergeen. De aanvallen bestaan meestal uit twee fasen. Tijdens de vroege reactie (IgE gemedieerde, type-I allergische reactie) trekken de spieren rond de bronchien/bronchiolen samen, is er sprake van ontsteking en is er meer slijmproductie. Dit beeld is na ca. 1 uur voorbij.
Bij 70% volgt een late reactie met zwelling van het slijmvlies door ontsteking (5-8 uur na de vroege reactie. Kan tot 24 uur na blootstelling aan het allergeen).
Astma kan ontstaan na: inademing van stoffen, inspanning, virusinfecties (rhinovirus, respiratory syncytial virus (RS-virus), para-influenzavirus, influenza virus, coronavirus en adenovirus), hyperventilatie, koude en allergenen (voornamelijk huisstofmijt, schimmels, pollen, dierlijke huidschilfers, sigarettenrook).
Er is een verband met genetische factoren. Door interactie van polymorfysmen in het IL-13 en IL4R bestaat er een 5x grotere kans op het ontwikkelen van astma. Verder zijn er genen op chromosomen 3, 5, 6, 11, 12, en 20 bij betrokken.
Frequentie:
2-8% bij kinderen, 3% bij volwassenen
Risicofactoren:
Verschijnselen:
Ernstige aanval:
-Erg benauwd
-Tijdens gesprek zinnen niet af kunnen maken
-Grauwe kleur
-Zweten
-Afgenomen ademgeruis
-Snelle pols
-Angst
-Bewustzijnsdaling
Bij zuigelingen:
Zagende, brommende ademhaling
Soms hoesten
Niet erg kortademig
Bijkomend is vaak eczeem en neusverkoudheid
Meestal op latere leeftijd geen astma
Bij kleuters:
Zagende, brommende ademhaling
Hoesten
Nachtelijke hoestbuien
Complicaties:
Diagnostiek:
-Met een piekstroommeter kan worden gemeten of de hoeveelheid uitgeademde lucht voor en na het gebruik van bronchusverwijders is verbeterd
-FEV1 ook voor en na gebruik van bronchusverwijders meten. Astma indien FEV1 < 80% bij een verhouding FEV1/FVC <75%
-Phadiatop test (Pharmacia Differential Atopy Test. Hiermee wordt de aanwezigheid van specifiek IgE tegen de meest voorkomende allergenen getest)
-RAST of huiddtest
Totale longcapaciteit (TLC) is normaal, verminderde vitale capaciteit (VC), toegenomen residu volume (RV), FEV1 en PEF zijn verminderd.
Indeling naar de ernst van de astma
| Intermitterend |
|
| Licht persisterend |
|
| Matig persisterend |
|
| Ernstig persisterend |
|
Behandeling:
Vermijden van de omstandigheden/dingen/dieren waar de astma door wordt uitgelokt.
Stoppen met roken (ook door mensen in directe omgeving).
Saneren van de woning (verwijderen van de allergoebron indien bewezen)
Influenza vaccinatie (indien dit een orozakelijke factor is)
Bij een proefbehandeling (bij kinderen onder de 6 jaar, waarbij de diagnose niet vastgesteld kan worden):
Beta-2-sympaticomimeticum (zoals salbutamol 100 μg, zo nodig tot 4 dd 1 à 2 puffs) 1 tot 2 weken lang
Na de proefbehandeling bij onvoldoende effect:
-en bij lage verdenking diagnose heroverwegen
-en bij hoge verdenking 6 weken lang doorgaan + inghalatiecorticosteroid toevoegen
Na 6 weken:
-en met onvoldoende effect -> kinder of longarts
-en voldoende effect, de dosis corticosteroiden om de 2 weken aanpassen om de minimaal effectieve dosis te vinden
-en langduring klachtenvrij, overwegen te stoppen met de behandeling
Bij intermitterende astma (minder dan 2x per week astma):
Salbutamol (bij <6 jaar: 100 μg, zo nodig tot 4 dd 1 à 2 puffs bij >6 jaar: 100-400 μg, zo nodig tot 4 dd 1 inhalatie), of terbutaline (beide beta-2-sympaticomimmeticum). Bij kinderen >4 jaar altijd een voorzetkamer (bij kinderen <4 jaar een kapje inplaats van mondstuk) gebruiken. Bij inspanningsgerelateerde astma 10 min voor de lichamelijke inspanning salbutamol toedienen.
Bij mild persisterende astma (luchtwegklachten op twee of meer dagen per week):
Budesonide (bij <6 jaar: 200 μg 2 dd 1 puff bij >6 jaar: 200 μg 2 dd 1 inhalatie), of beclometason of fluticason (corticoteroiden) toevoegen aan het Beta-2-sympaticomimeticum (zoals salbutamol). Bij kinderen altijd een voorzetkamer (bij zuigelingen een kapje inplaats van mondstuk) gebruiken.
Bij matig persisterende astma:
Dosis verhogen van de inhalatiecorticosteroiden. Bij kinderen altijd een voorzetkamer (bij zuigelingen een kapje inplaats van mondstuk) gebruiken.
Bij ernstige persisterende astma:
Is een indicatie voor verwijzing kinderarts/longarts. De voorgaande inhalatiecrticosteroiden + Formoterol of Salmeterol (beta 2 sympaticomimeticum), Ipratropium of Tiotropium (parasympaticolyticum)
Bij acute astma:
Salbutamol 100 μg 4-8 puffs (1-2 puffs per keer in inhalatiekamer). Effect gedurende 30 min afwachten. Indien afnemend of onvoldoende resultaat:
Prednisolon tablet. Bij zuigelingen en peuters drank (5 mg/ml) 1-2 mg/kg lichaamsgewicht (max. 40 mg/dag) gedurende vijf dagen. Effect volgende dag evalueren
Bij onvoldoende effect salbutamol en prednisolon bij volwassenen:
-theofylline 5-6mg/kg langzaam intraveneus
-zuurstof 2 liter (bij lang bestaande respiratoire insufficientie (zoals bij COPD) 0,5 liter en niet meer dan 1 liter/min)
Verwijzen naar ziekenhuis bij onvoldoende resultaat corticosteroiden en bij uitputting, cyanose, bewustzijnsdaling, binnen 12 maanden eerder voor een aanval opgenomen.
In ziekenhuis:
-4-5 L O2 via neusbril. Streefsaturatie >92%
-Verneveling (combivent flacon 2,5 ml. Indien niet samen wordt verdragen 500microg ipratropiumbromide + 5mg salbutamol). Na 15 min piekstroommeting herhalen en bij persisterende bronchusobstructie vernevelen herhalen. Eventueel beta2 aginist intraveneus of subcutaan.
-Prednisolon 30mg per os (daarna 1dd1 10 dagen. Start eerst de andere medicatie voordat u de corticosteroiden geeft). Indien per os niet lukt, dexamethason intraveneus (eerst 5mg, daarna 10mg/24uur 3 dagen. Daarna bij goede kliniek over op prednisolon per os 0,5mg/kg in 2 doses 10 dagen lang)
-Amoxicilline 3dd 500mg bij vermoeden op luchtweginfectie
Bij verdere verslechtering naar IC.
Controle:
Extra informatie:
Vroeger werden asthma bronchiale, chronische bronchitis en emfyseem samen CARA genoemd. Nu zijn er maar twee groepen die Astma en COPD heten. Astma zijn aanvallen van kortademigheid door obstructie van de luchtwegen. De obstructie is reversibel. COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) is irreversibel en chronisch. Chronische bronchitis en emfyseem vallen hier onder.
DD
Links-rechts shunt, cystische fibrose, corpus alienum, externe obstructie, aspiratie van voedsel, hyperventilatie, Churg-Strauss syndroom, sarcoidose, stemband dysfunctie, eosinofiele pneumonie, astma cardiale, Wegner, post intubatie, luchtwegtumoren, substernaal thyroid, .