definitie: Een ziektebeeld dat gepaard gaat met aanvallen van dyspneu (kortademigheid) en dat niet berust op linkszijdige decompensatio cordis.
Oorzaken:
Aanvalsgewijze vernauwing van de luchtwegen (voornamelijk de bronchioli) door een zwelling van het slijmvlies en samentrekking van de gladde spiervezels in de bronchuswand (door een type-I allergische reactie). Er wordt een taai, glazig slijm afgescheiden.
Mogelijk erfelijke aanleg. Astma kan ontstaan na: inademing van stoffen, inspanning, virusinfecties (rhinovirus, respiratory syncytial virus (RS-virus), para-influenzavirus, influenza virus, coronavirus en adenovirus), hyperventilatie, koude en allergenen (voornamelijk huisstofmijt, schimmels, pollen, dierlijke huidschilfers, sigarettenrook).
Frequentie:
Risicofactoren:
Verschijnselen:
Vooral tijdens uitademing (expiratie) een piepend, fluitend geluid hoorbaar
Kortademigheid vooral in de nanacht en in de vroege morgen
Klachten verergeren door kou, roken en mist
Benauwdheid ook door allergenen (bijv huisstofmijt of kattenhaar)
Bij zeer ernstige astma is er ook een piepend geluid bij de inademing of is er helamaal niets te horen.
Benauwdheid kan ernstig zijn
Atopie komt vaak voor in de kinderleeftijd
Rode tranende ogen, waterige afscheiding uit de neus komen er ook vaak bij voor.
Bij zuigelingen:
Zagende, brommende ademhaling
Soms hoesten
Niet erg kortademig
Bijkomend is vaak eczeem en neusverkoudheid
Meestal op latere leeftijd geen astma
Bij kleuters:
Zagende, brommende ademhaling
Hoesten
Nachtelijke hoestbuien
Complicaties:
Diagnostiek:
-Met een piekstroommeter kan worden gemeten of de hoeveelheid uitgeademde lucht voor en na het gebruik van bronchusverwijders is verbeterd
-FEV1 ook voor en na gebruik van bronchusverwijders meten
-Eventueel RAST of huiddtest om allergieen vast te stellen.
Totale longcapaciteit (TLC) is normaal, verminderde vitale capaciteit (VC), toegenomen residu volume (RV), FEV1 en PEF zijn verminderd.
Indeling naar de ernst van de astma
| Intermitterend |
|
| Licht persisterend |
|
| Matig persisterend |
|
| Ernstig persisterend |
|
Behandeling:
Vermijden van de omstandigheden/dingen/dieren waar de astma door wordt uitgelokt.
Stoppen met roken (ook door mensen in directe omgeving).
Saneren van de woning (verwijderen van de allergoebron indien bewezen)
Influenza vaccinatie (indien dit een orozakelijke factor is)
Bij een proefbehandeling (bij kinderen onder de 6 jaar, waarbij de diagnose niet vastgesteld kan worden):
Beta-2-sympaticomimeticum (zoals salbutamol 100 μg, zo nodig tot 4 dd 1 à 2 puffs) 1 tot 2 weken lang
Na de proefbehandeling bij onvoldoende effect:
-en bij lage verdenking diagnose heroverwegen
-en bij hoge verdenking 6 weken lang doorgaan + inghalatiecorticosteroid toevoegen
Na 6 weken:
-en met onvoldoende effect -> kinder of longarts
-en voldoende effect, de dosis corticosteroiden om de 2 weken aanpassen om de minimaal effectieve dosis te vinden
-en langduring klachtenvrij, overwegen te stoppen met de behandeling
Bij acute astma:
Salbutamol 100 μg 4-8 puffs (1-2 puffs per keer in inhalatiekamer). Effect gedurende 30 min afwachten. Indien afnemend of onvoldoende resultaat:
Prednisolon tablet. Bij zuigelingen en peuters drank (5 mg/ml) 1-2 mg/kg lichaamsgewicht (max. 40 mg/dag) gedurende vijf dagen. Effect volgende dag evalueren
Verwijzen naar ziekenhuis bij onvoldoende resultaat corticosteroiden en bij uitputting, cyanose, bewustzijnsdaling, binnen 12 maanden eerder voor een aanval opgenomen,
Bij intermitterende astma (minder dan 2x per week astma):
Salbutamol (bij <6 jaar: 100 μg, zo nodig tot 4 dd 1 à 2 puffs bij >6 jaar: 100-400 μg, zo nodig tot 4 dd 1 inhalatie), of terbutaline (beide beta-2-sympaticomimmeticum). Bij kinderen >4 jaar altijd een voorzetkamer (bij kinderen <4 jaar een kapje inplaats van mondstuk) gebruiken. Bij inspanningsgerelateerde astma 10 min voor de lichamelijke inspanning salbutamol toedienen.
Bij mild persisterende astma (luchtwegklachten op twee of meer dagen per week):
Budesonide (bij <6 jaar: 200 μg 2 dd 1 puff bij >6 jaar: 200 μg 2 dd 1 inhalatie), of beclometason of fluticason (corticoteroiden) toevoegen aan het Beta-2-sympaticomimeticum (zoals salbutamol). Bij kinderen altijd een voorzetkamer (bij zuigelingen een kapje inplaats van mondstuk) gebruiken.
Bij matig persisterende astma:
Dosis verhogen van de inhalatiecorticosteroiden. Bij kinderen altijd een voorzetkamer (bij zuigelingen een kapje inplaats van mondstuk) gebruiken.
Bij ernstige persisterende astma:
Is een indicatie voor verwijzing kinderarts/longarts. De voorgaande inhalatiecrticosteroiden + Formoterol of Salmeterol (beta 2 sympaticomimeticum), Ipratropium of Tiotropium (parasympaticolyticum)
Controle:
Extra informatie:
Vroeger werden asthma bronchiale, chronische bronchitis en emfyseem samen CARA genoemd. Nu zijn er maar twee groepen die Astma en COPD heten. Astma zijn aanvallen van kortademigheid door obstructie van de luchtwegen. De obstructie is reversibel. COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) is irreversibel en chronisch. Chronische bronchitis en emfyseem vallen hier onder.
DD
Links-rechts shunt, cystische fibrose, corpus alienum, externe obstructie, aspiratie van voedsel, hyperventilatie.