Alcoholisme

definitie: verslaafd zijn aan alcohol houdende dranken

Oorzaken:
Familiaire aanleg, depressieve episode, alcohol lekker vinden, omgeving die drinkt.
Drinken van meer dan 5 eenheden alcohol per dag gaat gepaard met beduidende gezondheidsachteruitgang.

Verschijnselen:
Bij alcoholintoxicatie:
Praten met een dubbele tong
Ondoordachte beslissingen maken
Grensloos gedrag
Wisselende stemming
Ongecoordineerde bewegingen
Verminderd denkvermogen

Bij alcoholonttrekking kunnen onttrekkingsverschijnselen optreden zoals:
Insomnia (slapeloosheid)
Milde angst
Maag-darmproblemen
Hoofdpijn
Trillen
Diaphoresis (zweten)
Palpitaties (hartkloppingen)
Anorexia (geen zin in eten)
Overgevoeligheid voor geluiden
Hallucinaties (visuele, auditieve of tactiele)
Illusies
Deze treden meestal op binnen 1-2 dagen na stop alcohol
Epileptische aanvallen, meestal tonisch-clonisch. Bij 3% van de epileptische aanvallen ontstaat een status-epilepticus. Komen voor binnen 2 dagen na onttrekking. Kunnen al 2 uur na onthouding ontstaan.
Delerium tremens (ontstaan na 2-3 dagen na stoppen met alcohol. Hallucinaties, grove trillingen, snelle pols, zweten, koorts, verminderd bewustzijn dat fluctueerd)

Gevolgen van chronisch alcoholgebruik:
Verwaarlozing van zichzelf en anderen

Gastro-intestinaal:
-glottitis (ontsteking van de tong)
-stomatitis (ontsteking van de mond)
-caries (tandrot)
-periodontitis (ontsteking van het tandvlees)
-verminderde smaak (door een tekort aan zink in het beperkte dieet)
-reflux oesophagitis (ontsteking van de slokdarm door zuurbranden. Dit vanwege een slappe sluitspier tussen de maag en slokdarm)
-Mallory-Weiss syndroom (scheur in de overgang tussen maag en slokdarm door hevig overgeven)
-oesopahgeale varices (slokdarm spataderen. Kunnen ernstige bloedingen veroorzaken)
-gastritis (door verminderde leging van de maag en verhoogde maagzuur productie. Symptomen: overgeven (met of zonder bloed), geen zin in eten, maagpijn)
-verminderde opname van foliumzuur, vitamine B12, thiamine en vitamine A
-acute pancreatitis (alvleesklierontsteking. Symptomen: zeurende, continue pijn in de maagstreek, uitstraling naar de rug, bukken of zitten kan de pijn verlichten. Pijn kan erger worden door eten en verlicht door overgeven. Serum amylase van 1.5 tot 2x de bovengrens is zeer specifiek vooracute pancreatitis)
-chronische pancreatitis (chronische alvleesklierontsteking. Symptomen: buikpijn, gewichtsverlies, misselijkheid, overgeven, geelzucht en diarree)

Lever:
-steatosis hepaticis (vervetting van de lever. Symptomen: misselijkheid, overgeven, vergrote lever, pijn en gevoeligheid in de rechter bovenbuik)
-alcoholische hepatitis (leverontsteking door alcohol. Symptomen: misselijkheid, overgeven, geen zin in eten, koorts, rillingen, buikpijn, vergrote lever, rechter bovenbuikspijn. Transaminases meestal onder de 500 IU, met een ASAT:ALAT ratio van 2:1 tot 5:1))
-lever cirrhose (lever verbindweefseling. Geeft portale hypertensie en oesophagus varices (met ernstige bloedingen), ascites, stollingsproblemen, hepatische encephalopathie)

Voedingstekorten:
-Alcoholisme geeft een verhoogde kans op thiamine, foliumzuur, vitamine B en ascorbinezuur deficientie
-Negatieve nitrogeen balans, verhoogde eiwit ombouw, remming van vetafbraak
-Ondervoeding (voedingstekort. Symptomen: dun haar, blauwe plekken, ontstoken tong, opgezette buik, perifeer oedeem, krampen door calciumtekort, neuropathie

Hart en bloedvaten:
-linker hartfalen (Symptomen: ademtekort, moeheid)
-hypertensie (te hoge bloeddruk. Wordt vooral gezien tijdens de ontwenningsfase na alcoholgebruik)
-CVA (hersenbloeding of ischaemie van de hersenen)
-licht gebruik (2 glazen rode wijn zou een verminderd risico op een hartaanval geven. Echter van 2 gaat men op den duur meestal naar 3 en meer)

Zenuwstelsel:
-alcoholdementie
-Wernicke
-Wernicke-Korsakoff
-Marchiafava-Bignami
-cerebellair syndroom
-ventriculaire vergroting
-hepatische encephalopathie (gedragsveranderingen, depressieve stemming, apathie, slaapproblemen, verwarring, disorientatie, tremor, asterixis, rigiditeit, hyperreflexie, fetor hepaticus)
-polyneuropathie (symptomen: gevoel in de voeten/armen is verminderd, tintellingen, dof gevoel, zwakheid en afname van omvang van de spieren)

Bloed:
-megaloblastaire anemie (vooral door foliumzuur tekort)
-beenmergdepressie (met afname van verschillende bloedcomponenten. Klaart meestal op na 1-2 weken alcoholabstinentie)
-sideroblastische anemie (door direct toxisch effect van alcohol op het beenmerg)
-reticulocytose (meestal bij het ontgiftigen)
-trombocytopenie (tekort aan bloedplaatjes. Komt voor bij drinken van grote hoeveelheden alcohol)
-verminderde productie van vitamine K-afhankelijke stollingsfactoren (protrombine, VII, IX, X) met als gevolg bloedingen
-soms fybrinolyse en gedissemineerde intravasale stolling
-zelden hypersplenisme (kan leiden tot leukopenie, trombocytopenie en anemie. Is een irreversibele complicatie)
-zelden leukopenie

Endocrien:
-inhibitie van testis, hypofyse en hypothalamus functie, met als gevolg testis atrofie, lage testosteron spiegels, minder baardgroei, verminderde spermaproductie, verminderd libido
-verminderde schildklierwerking (met laag T4)
-activatie van de hypothalamus-hypofyse as, waardoor verhoogde glucocorticoid productie
Spieren en botten:
-rhabdomyolyse (pijnlijke, gezwollen spieren. In lab verhoogd creatinine kinase, myoglobinurie)
-osteoporose bij mannen. Bij vrouwen lijkt matig alcoholgebruik minder osteoporose te geven

Immuniteit:
-verminderde immuniteit (verminedrd de werking van antigeen presenterende cellen)
-verhoogd risico op hepatitis C (en het effect van de interferon-alfa behandeling wordt tegengewerkt door alcohol)

Huid:
-blozen
-psoriasis
-discoid eczeem (muntvormige, schilverende plekken, vooral op de onderbenen)
-rosacea
-huidinfecties (zoals ringworm, pityriasis en onchomycosis)
-verhoogde kans op plaveiselcelcarcinoom in de mond
-spider naevi en erythema palmare als tekenen van leverziekte

Kanker:
-verhoogde kans op kanker in: de mond, keel, slokdarm, maag, dikke darm, rectum, lever, borst en eierstokken.

Foetus:
-Foetaal alcohol syndroom (FAS. ontstaat door alcohol drinken gedurende de zwangerschap (vooral tijdens het eerste trimester). Gevolgen: verminderde groei, gezichtsafwijkingen, hersenschade met verminderde intelligentie en gedragsproblemen)

Co-morbiditeit:
Alcoholafhankelijkheid komt vaak samen voor met:
Cannabis-, amfetamine-, opioiden-, barbituraten- en cocaine gebruik
Depressie
Bipolaire stoornis
Gegeneraliseerde angststoornis, paniekstoornis, PTSS
Schizofrenie
Antisociale persoonlijkheidsstoornis
Borderline persoonlijkheidsstoornis

Diagnostiek:
Om een indruk te krijgen of iemand teveel alcohol gebruikt kunnen de onderstaande screeningsmethoden gebruikt worden:
CAGE: Cut down (heeft iemand u geadviseerd te minderen of te stoppen met drinken?), Annoyed (vond u het ooit vervelend om commentaar te krijgen op uw drinkgedrag?), guilt (heeft u zich ooit schuldig gevoeld door dingen die zijn gebeurd door uw drinkgedrag?), Eye-opener (drinkt u wel eens alcohol in de ochtend op gang te komen of om niet zenuwachtig te zijn?) Indien 3 positief beantwoord worden is er een sterke aanwijzing voor alcoholafhankelijkheid.

TWEAK : tolerance (hoeveel drank kunt u verdragen en hoeveel drank maakt u dronken? Als meer dan 2 eenheden drank worden verdragen en jet eer dan 6 eenheden drank kost om dronken te worden, is er sprake van tollerantie), Worry (zijn er mensen in uw omgeving die zich zorgen maken om uw drankgebruik?), Eye-opener (drinkt u wel eens alcohol in de ochtend om wakker te worden?), Amnesia (zeggen mensen in uw omgeving dat u na het drinken gebeurtenissen bent vergeten?), K (cut) (heeft u weleens de behoefte uw drankgebruik te minderen?) Indien 3 positief beantwoord worden is er een sterke aanwijzing voor alcoholafhankelijkheid.

Een verhoogd GGT (gamma glutamyltransferase) heeft een sensitiviteit van 50% en een specificiteit van 80% voor alcoholmisbruik. Een verhoogd MCV wordt bij 29% gevonden. Verhoogd GGT en MCV geven samen een kans van 90% op alcoholmisbruik.

Voor het testen van leverschade: ASAT, ALAT, gamma-GT, albumine, PTT, APTT
Voor het testen van hartschade: ECG, MCV (hoog), MCH (hoog), trombo's (mild verlaagd), trichlyceriden (verhoogd), urunezuur (verhoogd), bilirubine (verhoogd), gamma-GT (verhoogd), Alkalische fosfatasen (verhoogd), Mg (laag), Zn (laag), Cu (hoog)

Behandeling:
Bij alcoholisme suppleren: Thiamine, ascorbinezuur, vitamine B complex
Bij ernstige voedingstekorten toevoegen: folaat, pyridoxine, fosfaat, Mg, vochttoediening (let op overvulling), bijvoeden, vitamine K (bij verlengde protrombinetijd)
Bij hartschade: alcohol stoppen, kuize uit: ACE-remmers, angiotensine II receptor blokkers, Beta-blokkers, digoxine, diuretica. Suppletie van vitamine B12 en folaat.

Extra informatie
Alcohol wordt opgenomen via de maag en de dunne darm. 95% van de alcohol wordt via de lever verwerkt door ADH (alcohol dehydrogenase). Vrouwen hebben minder ADH, waardoor ze de alcohol langzamer metaboliseren, resulterend in sneller dronken worden. Als de maag lediging langzamer is (zoals in geval van voedsel in de maag of innemen van anticholinerge medicijnen) dan neemt de metabolisering toe, waardoor er meer alcohol nodig is om dronken te worden. Aspirine en cimetidine vertragen ADH, waardoor je sneller dronken wordt (hogere alcohol spiegels in het bloed).

De schadelijke effecten van alcohol op het zenuwstelsel:
-vloeibaar maken van het cel membraan van zenuwcellen, waardoor de eiwitten in het memnraan niet goed meer werken
-down-regulatie van de GABA activiteit. Uiteindelijk heeft de zenuwcel alcohol nodig om GABA te laten werken. Indien er dan geen alcohol meer is, dan activeert de zenuwcel te makkelijk (leidend tot nerveusiteit, slapeloosheid, hoge bloeddruk, snelle pols, hallucinaties en epileptische aanvallen)
-inhibitie van de NMDA receptor (bij alcohol gebruik geeft dit slaperigheid, angstdemping en vergeetachtigheid. Als na langdurig gebruik de alcohol wordt gestopt is de NMDA receptor gewend aan de alcohol en kunnen bij onttrekking van alcohol epileptische aanvallen en hypoxie optreden

Terug naar hoofdpagina <<

Commentaar

Naam