definitie: reflexmatige snelle beweging van het oog, waarna een tragere herstelbeweging plaatsvind
Oorzaken:
Ziek voor precieze uitleg het stuk hieronder. Hier volgen eerst enkele voorbeelden:
-Eerstegraads horizontale nystagmus naar beide kanten door: alcohol, enti-epileptica, sedativa, vitamine B1 deficientie, pathologie van hersenstam of cerebellum
-Eerstegraads horizontale nystagmus naar 1 kant door: pathologie van cerebellum of hersenstam (de laesie zit aan de kant van de snelle fase) of door pathologie van het labyrint of nervus vestibularis (lauseie aan de kant van de langzame fase)
-Derdegraads horizontale nystagmus door: pathologie van labyrint of nervus vestibularis
-Rotatoire of verticale nystagmus door: pathologie van hersenstam of cerebellum
Voorwaardelijke optokinetische nystagmus. Hiervoor is een intact afferent visueel systeem nodig en een intact efferent oculomotorisch systeem
Vestibulo-oculaire nystagmus. Stoornissen hierin ontstaan door perifere of centrale vestibulaire pathologie. Zie extra informatie voor het verschil.
Fysiologische instelnystagmus
Congenitale nystagmus (ontstaat binnen enkele maanden na de geboorte. Er zijn geen klachten van oscillopsie, wel een oscillopsie van het hoofd) verworven nystagmus (ontstaat later)
Verder wordt de nystagmus onderverdeeld in:
Pendelnystagmus
Zaagtandnystagmus
-Richting:
--horizontaal
--vertikaal
--rotatoir
-Amplitude:
--fijnslagig
--grofslagig
-Duur:
--uitputbaar
--niet uitputbaar
-Richtingsgraad
--eerste graad (indien nystagmus bij kijken in de richting van de snele component
--tweede graads (indien bij recht naar voren kijken
--derde graads (indien ook aanwezig bij het kijken in de richting van de langzame component)
Frequentie:
Risicofactoren:
Verschijnselen:
Snelle bewegingen van het oog, gevolgd door een trage beweging
Complicaties:
Diagnostiek:
Voorwaardelijke optokinetische nystagmus: op te wekken door de patient naar een meetlint te laten kijken en dat snel horizontaal in 1 richting te laten bewegen. Het kan ook vertikaal . De snelle component is in de tegengestelde richting van de beweging van het lint. Door alle vier de richtingen uit te testen kan worden bepaald of het afferente visuele en efferente oculomotorische susteem functioneren. Als in 1 richting geen nystagmus optreed kan dat komen door een stoornis in de visus of door een aansturingsprobleem van de oogmotoriek.
Vestibulo-oculaire nystagmus: op te wekken door iemand eerst op een draaiende stoel (draait in 1 richting) te laten zitten. Bij afwezige nystagmus is er pathologie van het rechter labyrint of (en) re nervus vestibularis
De reflex ontstaat ook bij een calorische prikkel in het oor. Geeft nystagmus naar geprikkelde oor. Indien afwezig: pathologie van het rechter labyrint of (en) re nervus vestibularis
Fysiologische instelnystagmus: bij ver opzij kijken.
Pendelnystagmus: bij een lui amblyoop oog, slecht zicht, congenitale afwijkingen van de secundaire blikcentra in de hersenstam
Zaagtandnystagmus: bij perifere of centraal vestibulaire, cerebellaire of hersenstam pathologie.
Behandeling:
Controle:
Extra informatie:
Voor het bepalen van het verschil tussen een centrale en perifere vestibulaire nystagmus wordt een Frenzel bril gebruikt. Door de erg bolle glazen is fixatie van het zicht niet mogelijk. Indien er een perifere nystagmus optreed, dan wordt deze erger dan bij het verwijderen van de bril. Door de bril is de nystagmus ook beter te zien.
| Perifere vestibulaire nystagmus | Centrale vestibulaire nystagmus |
| nystagmus altijd gericht naar 1 kant (bijv. bij naar links kijken, naar links, en naar rechts kijken naar links) | nystagmus in beide richtingen mogelijk (bijv. bij naar links kijken, naar links, en naar rechts kijken naar rechts) |
| behoorlijk duizelig | nauwelijks duizelig |
| gehoorssymptomen | geen gehoorssymptomen |
| horizontaal-rotatoire nystagmus | horizontale of rotatoire of verticale nystagmus |
| undidirectionele nystagmus | unidirectioneel of omgekeerd met de blikrichting |
| afname nystagmus bij fixatie | toename nystagmus bij fixatie |
| duurt dagen tot weken | kan chronisch worden |