Oorzaken: Tekort aan vitamine B1 (thiamine). Bij een stop aan toevoer aan vitamine B1 is er een reserve voor 1 maand. Daarna is het op. Verminderde inname: alcoholisme, anorexie, armoede, totale parenterale voeding Verhoogd verbruik: hyperthyreoidie, zwangerschap, lactatie, koorts Verhoogd verlies: diuretica. Furosemide verwijderd meerdere vitamines (ook thiamine) snel uit het lichaam, waardoor een tekort kan ontstaan. Dyalise Afbraak: er zitten enzymen die thiamine afbreken in rauwe vis en schaaldieren Verminderde opname: diarree, alcoholisme, maag bypass, bariatrische chirurgie, malabsorptiesyndroom, antacida Verminderd gebruik: leverschade (laag albumine, waaraan thiamine bindt), foliumzuur deficientie
Chronische natte beriberi onstaat meestal na meer dan 3 maanden fors alcohol drinken en langer dan 1 week slecht eten. Shoshin beriberi wordt meestal uitgelokt door lichamelijke inspanning, adrenaliene toediening, sympathicomimmetica, een koolhydraat rijke voeding of een glucose infuus bij een patient met een thiamine tekort.
De effecten van thiamine tekort komen hoofdzakelijk door een tekort aan energie (ATP), verminderd acetylcholine, verminderd myeline, lactaatacidose en toename van vrije radicalen.
Frequentie:
Risicofactoren:
Verschijnselen: Natte beriberi: Chronisch: Perifere vasodilattatie, waardoor een hoge hartactiviteit nodig is, via RAAS wordt zout en water binnen het lichaam gehouden, waardoor oedeem ontstaat (vochtophoping in weefsels) Door het hartfalen ontstaat tachycardie (te hoge polsfrequentie), oedeem, hoge arteriele en veneuze druk, pijn op de borst
Acuut (Shoshin beriberi): Vooral ernstig hartfalen. Oedeem hoeft niet aanwezig te zijn. Cyanose van de handen en voeten Tachycardie Dikke nekaderen Rusteloosheid Angst Acidose (verzuring bloed) Onbehandeld snel dodelijk
Droge beriberi: Symmetrische sensorische- en motorisch functieverlies in de armen/benen (vooral de onderbenen) Verlaagde pees reflexen Wernicke (overgeven, horizontale nystagmus, blikparese, koorts, ataxie, geheugenverlies, leidend tot Korsakoff) Spierkrampen Spieratrofie Klapvoet Anorexie Buikpijn Obstipatie
Complicaties:
Diagnostiek:
Behandeling: Behandeling door toediening van 50mg 2dd1 thiamine tabletten of veneus (half jaar thiamine behandeling) en gevarieerd eten. Cave furosemide (zie oorzaken). Cave Shoshin beriberi, waarbij thiamine toediening acute vasoconstrictie geeft en tot een hartstilstand kan leiden. Bij shoshin altijd in combinatie met hartfunctie verbeterende middelen (digoxine?) en thiamine. Neurologische verschijnselen en vooral perifeer oedeem verdwijnen snel na dagelijkse thiamine toediening. Decompensatio cordis verdwijnt na enkele weken.
